Türkiye, Bangladeş, Hindistan, İngiltere ve ABD'den öğrenciler, Beamline for Schools'un 13. edisyonunda ödül kazandı.

Ortaokul öğrencilerinden oluşan beş ekip, CERN, DESY ve Bonn Üniversitesi'ndeki hızlandırıcı ışınlarını kullanarak kendi deneylerini gerçekleştirmek üzere seçildi.

 Okullar için Işın Hattı (BL4S) yarışmasının 13. edisyonunun kazananları belli oldu. BL4S, Avrupa Parçacık Fiziği Laboratuvarı CERN tarafından başlatılan ve dünyanın dört bir yanından ortaokul öğrencilerine açık bir fizik yarışmasıdır. Katılımcılar, CERN'de veya ortak enstitülerden birinde DESY (Almanya, Hamburg'daki Alman Elektron Senkrotronu) ve ELSA (Bonn Üniversitesi Elektron-Germe Tesisi)) bir parçacık hızlandırıcı ışın hattında gerçekleştirilecek bir fizik deneyi için bir öneri sunmaya davet edilir. 2026 yılında, önerilerinin bilimsel değerine göre beş kazanan takım seçildi.

Hindistan'daki çeşitli okullardan (Bansal Junior College Nizamabad, Greenwood High International School ,  The Shri Ram Global School, Greater Noida (W)  ve  Purv International School Durgapur ) öğrencilerden oluşan “attoPION” ekibi  ve Türkiye'deki çeşitli okullardan ( Hüseyin Avni Sözen Anadolu Lisesi, Validebağ Fen Lisesi, Araştırma Geliştirme Eğitim ve Uygulama Merkezi (ARGEM) Lisesi  ve  Doğan Cüceleoğlu Fen Lisesi ) öğrencilerden oluşan “PionIST 3” ekibi, önerdikleri deneyleri gerçekleştirmek üzere Ağustos 2026'da CERN'e gidecek. İngiltere'deki Liverpool Üniversitesi Matematik Okulu'ndan "Mobile MIPs" ve ABD'deki Centaurus Lisesi'nden "Centauri Stars" ekipleri deneylerini DESY ışın hattında gerçekleştirecekken, Bangladeş'teki çeşitli okullardan (Noakhali'deki Choumuhani Devlet Saleh Ahmed Koleji, Birshreshtha Noor Mohammad Devlet Koleji ve Rangpur'daki Collectorate Okulu ve Koleji (CSCR)) oluşan "POLARIS" ekibi Bonn Üniversitesi'nin ELSA hızlandırıcısında ağırlanacak. 

Işın hattı, temel fizik, malzeme bilimi ve tıp da dahil olmak üzere farklı alanlarda deneyler yapmak için kullanılabilen, yüksek enerjili atom altı parçacık akışları sağlayan bir tesistir.

2014 yılında Beamline for Schools'un başlatılmasından bu yana katılım oranı sürekli olarak artış gösterdi ve 2026 yılında 89 ülkeden 712 ekip rekor sayıda deney önerisi sundu. Bu, 2025 yılına kıyasla %40'lık bir artış ve 2014'ten bu yana katılan ülke sayısında en yüksek rakamdır. Bu yıl 4500'den fazla lise öğrencisi katılarak öğrenci katılımında rekor kırdı ve katılımcıların %38'i kız öğrenciydi.

CERN Paydaş İlişkileri Direktörü Ursula Bassler, “CERN’in misyonu her zaman bilimi ilerletmek ve onu ileriye taşıyacak nesle ilham vermek olmuştur” diyor. “Bu yılki başarılı katılım, bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik alanlarına olan ilginin tüm dünyada arttığını gösteriyor. DESY ve Bonn Üniversitesi ile birlikte, kazanan takımları ağırlamayı ve fikirlerini gerçek deneylere dönüştürürken onları desteklemeyi dört gözle bekliyoruz.”

CERN ve DESY arasındaki verimli iş birliği, CERN hızlandırıcılarının uzun süreli bir kapanma döneminde, 2019 yılında başladı ve Bonn Üniversitesi'ndeki ELSA elektron hızlandırıcısıyla olan iş birliği ise 2025 yılında tamamlandı. DESY'nin yarışma kazananlarına ev sahipliği yaptığı yedinci yıl, ELSA'nın ise ikinci yılı.

DESY Yönetim Kurulu Başkanı Beate Heinemann şunları ekliyor: “Beamline for Schools bu yıl, şimdiye kadarki en yüksek sayıda sunulan proje ile bir rekor daha kırdı. Genel olarak araştırmaya ve özellikle parçacık fiziği teknolojilerine olan bu coşkuyu görmekten çok mutluyum ve DESY'de iki ekibi tekrar ağırlamayı dört gözle bekliyorum: İngiltere, Liverpool'dan Mobile MIP'ler ve ABD, Lafayette/CO'dan Centauri Stars. Hamburg'daki bilimsel deneylerinin, 64 yıl önce Beatles'ın St. Pauli'deki Star Club'da sahne alması kadar önemli ve eğlenceli olmasını umuyorum.”

“Bilim, merak ve takım çalışmasıyla gelişir. Gençlerin parçacık fiziğiyle bu kadar yüksek bir standartta ilgilenmelerini görmek özellikle etkileyici. Kazanan tüm takımları tebrik ediyoruz ve Bangladeş'ten POLARIS takımını deneylerini gerçekleştirmelerinde desteklemek üzere ELSA parçacık hızlandırıcımıza davet etmekten mutluluk duyuyoruz. Bu kadar özverili ve meraklı öğrencilerle etkileşim kurmak bizim için de harika bir deneyim,” diyor ELSA hızlandırıcı tesisinden sorumlu Klaus Desch.

Bangladeş'ten POLARIS ekibi üyeleri, "Beamline for Schools yarışmasını kazanmak bizim için bir fikri gerçeğe dönüştürme şansı anlamına geliyor. Deneyimiz, ince bir polisiloksan sintilatör tabakasının yüksek enerjili elektronlar için ışın profili monitörü olarak çalışıp çalışamayacağını test ediyor. Bu fırsat için minnettarız ve neler bulacağımızı görmek için heyecanlıyız," diyor. "Bonn Üniversitesi'nin ELSA tesisini ziyaret etmek için çok heyecanlıyız!"

Hindistan'dan attoPION ekibi, "Lityum ve Berilyumda Piyon Yük Değişimini Ölçme projemiz, DUNE'deki piyon etkileşimleri için önemli olan enerjilere benzer şekilde, birkaç GeV'lik momentumlarda hafif hedeflerin üzerinden geçerken yüklü piyonların ne sıklıkla nötr piyonlara dönüştüğünü ölçüyor. CERN'de yer almak üzere seçilmek, ekibimiz için inanılmaz bir onur ve bir hayal" diyor.

“Türkiye’yi uluslararası bir platformda temsil etmek büyük bir onur. CERN’e gideceğimiz için çok heyecanlıyız,” diyor PionIST 3 ekibi üyeleri. “Çalışmamız, nükleer kütle ve geometrinin π⁰ verimleri ve açısal dağılımları nasıl etkilediğini anlamak amacıyla, farklı hedef malzemeler, kalınlıklar ve emisyon açıları boyunca nötr pion üretiminin incelenmesine odaklanıyor; bu sorular hadronik fiziğin özünde yer alıyor.”

Birleşik Krallık'tan Mobile MIPs ekibi, "Ekibimiz, DESY'deki elektron ışınını kullanarak cep telefonlarındaki CMOS sensörlerinin düşük maliyetli bir ışın teleskobu olarak kullanılıp kullanılamayacağını test etmeyi planlıyor," diye açıklıyor. "CMOS sensörlerinin, mevcut parçacık dedektörleriyle karşılaştırılabilir bir çözünürlüğe sahip olması bekleniyor ve daha sonra kozmik ışınları incelemek için kullanılacaklar. DESY'ye davet edilmekten dolayı çok mutluyuz ve onur duyuyoruz."

ABD'den "Centauri Yıldızları Ekibi", "Deneyimiz, bir cam çubukta içten yansıyan Çerenkov radyasyonunun tespiti için silikon fotomultiplikatörlerin uygulanmasını öneriyor" diyor.   "DESY'deki dünya standartlarındaki tesislerde, parçacık fiziği alanındaki önde gelen uzmanlarla birlikte bilimsel araştırma yürütmek üzere seçilmiş olmaktan onur duyuyoruz. Bu fırsat için son derece heyecanlı ve minnettarız."           

 Kazanan projeler, CERN, DESY ve ELSA bilim insanlarından oluşan bir komite tarafından, özellikle umut vadeden 50 deneyden oluşan bir kısa listeden seçildi. Buna ek olarak, en yaratıcı video projeleri için üç ekip ve BL4S'ye katılarak edindikleri bilgileri kullanarak yerel topluluklarında gerçekleştirdikleri fizik tanıtım faaliyetlerinin kalitesi için 15 ekip daha ödüllendirilecek.

Beamline for Schools , CERN & Society Vakfı tarafından finanse edilen ve bireysel bağışçılar, vakıflar ve şirketler tarafından desteklenen bir eğitim ve bilinçlendirme projesidir  . Bu 13. edisyon, özellikle ROLEX'in Perpetual Planet Girişimi ve Wilhelm ve Else Heraeus Vakfı tarafından desteklenmektedir.

 CERN Hakkında

CERN, Avrupa Nükleer Araştırma Örgütü, parçacık fiziği alanında dünyanın önde gelen laboratuvarlarından biridir. Örgütün merkezi Cenevre'de olup Fransa-İsviçre sınırında yer almaktadır. Üye Devletleri: Avusturya, Belçika, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Almanya, Yunanistan, Macaristan, İsrail, İtalya, Hollanda, Norveç, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, İsviçre ve Birleşik Krallık'tır. Kıbrıs, Üyeliğe geçiş aşamasında Ortak Üye Devlettir. Brezilya, Hırvatistan, Hindistan, İrlanda, Letonya, Litvanya, Pakistan, Türkiye ve Ukrayna Ortak Üye Devletlerdir. Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin şu anda Gözlemci statüsü bulunmaktadır; Avrupa Birliği ve UNESCO da öyle. JINR'nin Gözlemci statüsü, 25 Mart 2022 tarihli CERN Konsey Kararı uyarınca askıya alınmıştır. 

www.home.cern